Zwolnienie z WF-u? Choroba przewlekła nie zawsze wyklucza sport

Jesień w podstawowej opiece zdrowotnej to nie tylko większa liczba porad z powodu infekcji, ale także wzmożony czas wydawania zaświadczeń, zwolnień i opinii.

Powrót do szkoły łączy się także z podjęciem decyzji o udziale dzieci w zajęciach dodatkowych, co w przypadku sportu bardziej wyczynowego wymaga lekarskiej zgody. W drugiej kolejce stoją chętni do zwolnienia z lekcji wychowania fizycznego. Powody są różne: choroby przewlekłe, wstyd, niechęć do jakiejkolwiek formy ruchu, przeziębienia przynoszone z basenu i boiska. W zamian komputerowa gra.

Banałem jest oczywiste zdanie, że odpowiedni poziom aktywności fizycznej jest korzystny fizjologicznie i psychologicznie na każdym etapie życia.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wydała nawet wytyczne, w których umiarkowany i intensywny wysiłek ruchowy w wieku od 5 do 17 lat zaleca się codziennie przez co najmniej godzinę. W przypadku ciężkich chorób, dolegliwości przewlekłych i po zabiegach operacyjnych konsylium specjalistów powinno opracować plan uwzględniający bilans ryzyka i korzyści. W praktyce zwycięża strach, że lepiej nic nie robić albo decyzję odraczać do kolejnej wizyty u reumatologa, hematologa, kardiologa, nefrologa… itd. A potem, w ferworze ważnych decyzji, analizie badań i rozważaniu rokowań, umyka to jedno zdanie o zwykłych ćwiczeniach, a może nawet zgodzie na uprawianie niektórych dyscyplin sportowych, mimo wszystko.

---

Astma jest najczęstszą chorobą przewlekłą u dzieci, przebiegającą ze stanem zapalnym, który powoduje nadreaktywność i odwracalne ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych. Tyle definicja. Typowe objawy to duszność, kaszel i świszczący oddech, a wysiłek fizyczny i stres często wywołują skurcz oskrzeli. Dlatego uprawianie sportu, który naraża na suche, zimne powietrze oraz aspirację alergenów i zanieczyszczeń, prowadzi do zaostrzeń. Tego się boimy. Jednak paradoksalnie, wysiłek zwiększany stopniowo ma korzystny wpływ na podnoszenie progu skurczu oskrzeli. Prym wiedzie tutaj pływanie, poprawiające wydolność oddechową i ograniczające powikłania astmy.

Kogo zatem słuchać, gdy dziecko, wbrew napadowym kaszlom w nocy i nad ranem, rwie się na zajęcia pozalekcyjne? Kto ma zdecydować o bezpiecznym biegu, skoku, siłowni i wspinaczce? Jak nie przegapić radości narciarskiego zjazdu, kopania piłki i dbałości o dobre samopoczucie w rówieśniczej grupie? Kiedy „grzanie ławy” jest lekarstwem groźniejszym od choroby?

---

Odpowiedzi nie są łatwe i zawsze dotyczą indywidualnych przypadków.

Warto je jednak zadać sobie, dziecku i znającym historię choroby specjalistom, by przeciwwskazania nie przesłoniły korzyści rozwojowych. Ograniczenia aktywności fizycznej nie są tożsame z zakazami. Lepiej posługiwać się pojęciem o dostosowaniu do możliwości pacjenta, niż zaświadczeniem o zwolnieniu z zajęć WF.

Obok opisanej powyżej astmy, z którą spotykamy się najczęściej, także inne rozpoznania wrogo traktują ruch. Należą do nich m.in. padaczka, choroby stawów, jelit, nerek, serca czy nadciśnienie tętnicze. W wielu wypadkach wyrównanie lekami i rozmowa z lekarzem prowadzącym pozwalają zaplanować aktywności fizyczne, które wyzwalają szereg korzystnych reakcji chemicznych, pozytywnie wpływając na umysł.

Jarosław Wanecki

Lekarz, były prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku

Fot. Pixabay

Udostępnij artykuł: