Nie możesz spać? Przyczyną nie zawsze jest stres. Kiedy warto zbadać sen?

Nie każdą nieprzespaną noc da się wyleczyć tabletką… Problem ze snem dotyczy co najmniej 20, a według niektórych źródeł nawet 30 proc. Polaków. W grupie powyżej 65. roku życia z bezsennością zmaga się co druga osoba, czyli ponad 4 miliony seniorów!

Do nieprzespanych nocy przyczynia się najczęściej ostry lub przewlekły przebieg części chorób, ale także złe przyzwyczajenia i brak dobrych nawyków przed snem. Dlatego badania niewyspanych pacjentów pozwalają podpowiedzieć, jaka jest ich przyczyna i ukierunkować leczenie, które nie powinno opierać się jedynie na farmakoterapii. Dodatkowo mogą wykryć rzadko występujące: narkolepsję (nadmierna senność) i katalepsję (epizod nagłej utraty napięcia mięśniowego). Wśród stawianych diagnoz, po wykonaniu polisomnografii, są także zespół niespokojnych nóg, obturacyjny bezdech senny (OBS) oraz lęki nocne (parasomnia) i somnabulizm (lunatykowanie).

Polisomnografia to kompleksowe, bezbolesne i nieinwazyjne badanie służące przede wszystkim do oceny chorych z zaburzeniami snu, wykonuje się je w nocy.

---

Bezsenność, ze względu na czas trwania, dzielimy na przygodną (krótkotrwałą) oraz przewlekłą. Pierwsza jest często efektem stresującego zdarzenia, istotnej zmiany w życiu i przemijającej choroby. W katalogu przyczyn znajdują się tutaj problemy szkolne, zawodowe, finansowe, rodzinne (kłótnie, rozwody, choroby i śmierć bliskich), podróże przez różne strefy czasowe oraz sezonowe infekcje.

Bezsenność przewlekła jest objawem bardziej złożonych procesów. W połowie przypadków jej podłoże stanowią zaburzenia psychiczne. U co piątego pacjenta, który zgłasza brak snu w okresie dłuższym niż miesiąc, powodem jest uzależnienie od alkoholu, substancji relaksujących i leków.

W czasie badania polisomnograficznego rejestrowane są jednocześnie: fale mózgowe (EEG), rytm serca (EKG), elektromiografia, czyli zapis napięcia mięśniowego (EMG) i elektrookulogram ruchu gałek ocznych (EOG) z jednoczesnym pomiarem saturacji, przepływu powietrza przez drogi oddechowe, pracy klatki piersiowej oraz pozycji ciała. Badanie może być wykonywane w ograniczonym zakresie także u dziecka, zwłaszcza jeśli zaobserwowano u niego zaburzenia oddychania podczas snu.

---

Zapotrzebowanie na sen jest kwestią indywidualną. Mówienie w takim wypadku o jakiejś normie, zwłaszcza u najmłodszych pacjentów, jest bardzo problematyczne. Zamiast sztywnych ram, istotniejsze jest wykazanie wpływu bezsenności na codzienne funkcjonowanie i prawidłowy rozwój.

Wśród nastolatków mogą to być zaburzenia koncentracji i brak postępów w nauce. Podstawowym sposobem leczenia jest postępowanie niefarmakologiczne, w którym główną rolę odgrywa psychoedukacja. Niestety w ostatnim czasie coraz częściej rodzice chcą, aby porada lekarska zakończyła się wypisaniem recepty. Przyczyną nie raz i nie dwa są rodzinne trudności komunikacyjne i… inny rytm dobowy osób młodych.

---

W okresie późnego dzieciństwa i dojrzewania, kiedy spanie zastępują inne aktywności nocne, w tym intensywne przeglądanie internetu, trudno się dogadać i uświadomić dziecku wagę związku samopoczucia (zmęczenie, podsypianie w dzień, absencja szkolna) z położeniem się do łóżka o rozsądnej porze. Warto jednak wspólnie „serwisować” sen i nie czekać na zbawczość tabletek.

Jarosław Wanecki

Lekarz, były prezes Okręgowej Izby Lekarskiej

Fot. Freepik

Udostępnij artykuł: