On wyczarował zieleń dawnego Płocka, miasta róż, on w sąsiedniej wsi wyhodował nową odmianę moreli i nazwał ją: podolszycka. Teraz my upamiętnijmy Wincentego Kordę…

… wybitnego ogrodnika, społecznika, patriotę, humanistę, który niezwykłą pracowitością i życzliwością zyskiwał sobie uznanie i sympatię. Warto o nim pamiętać. Warto przywrócić zatarty ślad jego obecności w Płocku.

Nadarza się okazja – w przyszłym roku przypada 135. rocznica jego urodzin. Warto przypomnieć, kim był i dlaczego wnioskujemy o ustanowienie 2027 roku Rokiem Wincentego Kordy.

Gdyby ktoś zapytał nas, dlaczego właśnie on, odpowiedzielibyśmy, że był to człowiek, który łączył w sobie tak wiele cnót, że w naszym podzielonym społeczeństwie mógłby być patronem osób o skrajnie różnych poglądach. Kochał zarówno przyrodę, jak i sztukę, kochał Polskę i wiele zrobił, żeby dać temu dowód.

Powód pierwszy: opiekun zieleni

Jak wspominał Kazimierz Askanas, Korda „od najwcześniejszych lat życia interesował się przyrodą — zbierał eksponaty, zestawiał zielniki, czytał książki z dziedziny botaniki. (…) Jako osiemnastoletni chłopiec opuścił w roku 1910 kraj, udając się na praktykę ogrodniczą do Niemiec. Pracował w znanych renomowanych firmach w Hamburgu i Dreźnie, przechodząc wszystkie działy szkółkarstwa i kwiaciarstwa”.

Był niezwykle pilnym i pracowitym uczniem. Wystarczyły mu dwa lata, aby zdobyć gruntowną znajomość wielu dziedzin ogrodnictwa. Następnie po wojennej tułaczce i niewoli przybył do Płocka, podejmując pracę w szkółkach znanego specjalisty szkółkarskiego Stanisława Przedpełskiego. Szybko też pokazał, że nauka nie poszła w las. Rozbudował szkółkę swojego pracodawcy i podniósł poziom jej działalności.

W roku 1921 podjął pracę w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach (obecnie IUNG — Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa) jako organizator i kierownik produkcji szkółek drzew owocowych w Pożogu. Po kilku latach wrócił do Płocka, aby — już na stanowisku kierownika — objąć opieką miejskie plantacje. Funkcję tę pełnił przez kolejne 15 lat.

Pięknie i bardzo bogato zaprojektowanymi plantacjami miejskimi zachwycali się mieszkańcy i turyści, a także przedwojenna prasa. Międzywojenny Płock nazywany był „miastem kwiatów i zieleni”, słynąc — zwłaszcza pod koniec lat trzydziestych — z niezwykłej liczby róż. Korda wprowadził do miejskiego krajobrazu liczne drzewa, często unikalne, a także krzewy i kwiaty.

„Wszystkie jego projekty przyjmowane były z wielkim uznaniem, a duża teoretyczna i praktyczna wiedza ogrodnicza powodowała, że wszystkie poczynania ogrodnicze bezbłędnie się udawały” — wspominał Kazimierz Askanas. Jeszcze przez pierwszy rok okupacji Niemcy zatrzymali Wincentego Kordę jako cennego pracownika zieleni miejskiej. Warto pamiętać, że kiedy okupacyjne władze zawzięcie wycinały drzewa w Płocku, on dzielnie walczył z tą tendencją.

Jako pracownikowi płockiego samorządu (urzędnikowi Zarządu Miejskiego w Płocku) urząd wojewódzki przyznał mu w 1938 r. medal za długoletnią służbę.

Powód drugi: filantrop

Wspierał działalność płockiego „Sokoła”. Przekazywał datki na płocki „Caritas” oraz na sieroty z Zakładu Salezjańskiego na Stanisławówce. Był wiceprezesem komitetu zakupu dzwonów do parafii św. Stanisława Kostki. Przy wszelkich uroczystościach miejskich w okresie międzywojennym Korda bezinteresownie dostarczał na nie wieńce czy kwiaty do udekorowania sali. Organizatorzy tych wydarzeń następnie nie raz zamieszczali w płockiej prasie podziękowania dla ogrodnika miejskiego.

Powód trzeci: społecznik

Brał udział w działalności społecznej na rzecz rozwoju ogrodnictwa i ochrony przyrody zarówno na terenie Płocka, jak i w skali kraju. Działał w zarządach Towarzystwa Ogrodniczego w Płocku i Towarzystwa Ogródków Działkowych, a także w Lidze Ochrony Przyrody. Był też czynnym członkiem Związku Kolarskiego i z pasją popierał ten sport.

W latach międzywojennych, a także powojennych był działaczem Polskiego Związku Ogrodniczego. Walczył o jego istnienie i rozwój w różnych okresach zagrożenia dla organizacji. W roku 1946 Polski Związek Ogrodniczy przyznał mu, w czterdziestolecie swego istnienia, jubileuszowy Dyplom Zasługi „za wieloletnią, umiejętną i pełną zamiłowania pracę w produkcji dziczków i róż oraz za pracę społeczną na niwie ogrodnictwa”.

Jego szkółkę drzew owocowych przyjeżdżały oglądać jako wzorową delegacje z całego kraju, zawsze podnoszący przy tym wysoki poziom płockiego ogrodnictwa.

Powód czwarty: patriota

Podczas I wojny światowej został początkowo wcielony do armii rosyjskiej. Po czterech ciężkich latach wojny, spędzonych głównie w okopach, dostał się do niemieckiej niewoli. Uciekł z niej i trafił do armii generała Józefa Hallera.

Jako zagorzały piłsudczyk brał udział w organizacji płockich uroczystości na cześć marszałka Józefa Piłsudskiego. Wraz z żoną przekazywał spore sumy pieniędzy na fundusz obrony kraju.

Dbał również o odpowiednie zagospodarowanie trawników i nasadzenia kwiatów przy Bratniej Mogile. A kopiec, utworzony w pobliżu zakrystii katedry z ziemi z okopów, corocznie obsadzał czerwonymi kwiatami przypominającymi swoim kolorem krew przelaną w czasie bolszewickiej inwazji. Kiedy zaś w 1938 roku płockie pułki wracały z letnich manewrów, a społeczność miasta pragnęła należycie przywitać żołnierzy, wszedł w skład Społecznego Komitetu Powitania Wojska Polskiego.

W czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej jego dom stał się siedzibą konspiracyjnego dowództwa inspektoratu płocko-sierpeckiego Armii Krajowej. W swoim gospodarstwie w Podolszycach, które przejęli Niemcy, „pozwalając” mu nim dalej zarządzać, zatrudniał młodych ludzi zagrożonych wywiezieniem na roboty do Niemiec oraz tych, którym z powodu pracy w konspiracji potrzebne były dokumenty pozwalające na względnie bezpieczne poruszanie się w terenie.

Za działalność konspiracyjną Wincenty Korda został odznaczony w roku 1957 Krzyżem Partyzanckim, a w roku 1959 — Medalem Zwycięstwa i Wolności.

Powód piąty: wzór do naśladowania

Gospodarstwo ogrodnicze założył w 1930 roku w Podolszycach, wówczas wsi pod Płockiem. Prowadził tam hodowlę dziczków drzew owocowych i ozdobnych oraz krzewów róż w wielu odmianach, w czym specjalizował się do końca życia. Miał zamiłowanie i „rękę” do hodowli róż, co potwierdzał każdy odwiedzający jego gospodarstwo, zachwycając się wielością odmian i feerią barw królowej kwiatów.

To przyniosło mu uznanie zarówno w kraju, jak i za granicą, gdzie także znajdował chętnych nabywców. Znana była wśród szkółkarzy jego produkcja podkładek z własnych mateczników gruszy kaukaskiej i śliwy ałyczy oraz wielu typów róży dzikiej. Wyhodował też nową odmianę moreli szlachetnej, którą nazwał — a jakże — „podolszycka”.

Gospodarstwo przetrwało zawieruchę wojenną i na nowo zyskało renomę. Ministerstwo Rolnictwa podawało je za wzór, zachęcając do jego zwiedzania również zagranicznych gości. Profesorowie wyższych uczelni rolniczych kierowali zaś swych magistrantów i doktorantów na konsultacje do Wincentego Kordy. Swą wiedzą i doświadczeniem dzielił się chętnie zarówno ze starszymi kolegami, jak i adeptami ogrodnictwa. Zasługi zawodowe i produkcyjne Wincentego Kordy zostały uhonorowane licznymi medalami, odznaczeniami i dyplomami.

Podsumowanie

To tylko część zasług, ale wystarczająca, by zwrócić się do władz miasta z postulatem ustanowienia roku 2027 w Płocku Rokiem Wincentego Kordy.

Na nieustannie rozbudowujących się Podolszycach, od ponad półwiecza stanowiących część Płocka, jedna z nowych ulic, rondo, skwer lub park mogłyby upamiętniać ogrodnika, który rozsławił tę nazwę na cały świat.

Szczególną okazję stwarza powstający park na Międzytorzu. To tutaj przecież, przy ruchliwej ulicy Spółdzielczej, stał do niedawna dom Kordów. Ten sam, w którym podczas II wojny światowej działał konspiracyjny sztab Inspektoratu Okręgu AK. Niestety, choć przekazany na cele społeczne, budynek popadł w ruinę i został rozebrany.

Nie pozwólmy, aby wraz z domem zniknęła nasza pamięć o człowieku, który przez całe swoje długie życie cichą, wytrwałą pracą służył miastu i krajowi. Uczcijmy Wincentego Kordę. Jako mieszkańcy Płocka jesteśmy mu to po prostu winni.

Radosław Łabarzewski, Patryk Mieszkowicz

Stowarzyszenie zaDRZEWieni w Płocku

Przy opracowaniu tekstu korzystaliśmy z następujących źródeł:

• Romana Kuffel, Pamiętajcie o ogrodach…, „Kurjer Tumski”, 2–4 czerwca 2023, s. 7.
• Rafał Kowalski, Uratujmy dom Kordów, „Gazeta Wyborcza — Płock”, 15 stycznia 2012, archiwum „Gazety Wyborczej” [dostęp: 22.10.2026].
• Kazimierz Askanas, Wincenty Korda — wybitny ogrodnik płocki, „Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego”, 1986, t. 31, nr 3 (128), s. 42–44.
• Mirosław Łakomski, Fachowcy z Płocka rodem, czyli prywatna inicjatywa, Płock 2012.
• „Głos Mazowiecki”, katolickie pismo codzienne, R. 6, 1938 nr 129 (8 VI)

Fot. dzięki uprzejmości Mirosława Łakomskiego; pochodzi ze zbiorów Ireny Nowakowej, opublikowane w książce „Fachowcy z Płocka rodem” Mirosława Łakomskiego (Płock 2012)

Udostępnij artykuł: