Drewniane domy droższe od nowoczesnych apartamentów? Czy to możliwe? Mój przewodnik po świecie, który umiera w ciszy…

W Szwecji drewniane domy, domki i domeczki osiągają na rynku nieruchomości ceny wyższe niż apartamenty w najlepszych lokalizacjach. Byłoby wspaniale, gdyby ten trend chciał się zainfekować także nad Wisłą.

W drugiej połowie sierpnia odbyły się w Polsce Dni Architektury Drewnianej, zorganizowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Ideą wydarzenia było udostępnianie zwiedzającym możliwości zwiedzania ciekawych starych obiektów drewnianych, także tych na co dzień zupełnie niedostępnych oraz popularyzacja tego obszaru zanikającej architektury.

Mimo że w Płocku wydarzenie nie miało swojej odsłony, postanowiłem chociaż w formie fotoreportażu przybliżyć albo tylko przypomnieć, czym nadal jeszcze dysponujemy na Ziemi Płockiej. To także wyprawa do świata, którego resztki możemy ocalić od całkowitego zaniku, jeśli tylko damy się uwieść specyfice budulca i ciesielskim rozwiązaniom przekazywanym z pokolenia na pokolenie.

---

Jeszcze dwie dekady temu budynków tych w okolicach Płocka mieliśmy dużo. Były one w powojennych czasach w mniejszych miejscowościach i wsiach podstawowym nieraz zasobem mieszkaniowym. Nowoczesność niestety nie miała litości dla ich bogactwa. Przez dziesięciolecia uważane za gorsze i mniej trwałe były systematycznie wypierane przez betonowo–styropianowe kostki.

Tymczasem, jak powtarzał często profesor Wiktor Zinn: „to nasze piękno utajone w pozornej brzydocie i nasze bogactwo zamknięte w sztuce drewnianej ciesiołki”. Ich architektura, która jest dzisiaj zapisem naszej tożsamości kulturowej, nie powinna zginąć nigdy. Ważne, abyśmy mówili o tym właśnie teraz. W momencie wielkiej transformacji naszego zasobu budowlanego w kierunku zeroemisyjności. W tej fali zmian one utonąć nie mogą. Są zbyt cenne.

---

Zazdroszczę Szwedom. Ich architektura drewniana cieszy się wielkim prestiżem w społeczeństwie. Ich drewniane małomiasteczkowe budyneczki urosły do rangi narodowych bohaterów lokalnej tożsamości. Nie są to wyrafinowane konstrukcje, które znamy ze świątyni Wang w Karpaczu. To proste i skromne obiekty mieszkaniowe, służące dawniej robotniczym rodzinom i wznoszone nierzadko z desek znalezionych przypadkiem.

Dzisiaj w Szwecji są świętością, stojąc na straży historii. Nowoczesna ich rozbudowa, jeżeli jest konieczna, polega na dobudowie od strony ogrodowej nowych przestrzeni mieszkalnych, których forma nie konkuruje z historyczna dominantą. Domy, domki i domeczki szwedzkie osiągają na tamtejszym rynku nieruchomości ceny wyższe niż nowoczesne apartamenty w najlepszych lokalizacjach. Byłoby wspaniale, gdyby ten trend chciał się zainfekować także nad Wisłą.

Tymczasem zapraszam Państwa na krótką podróż w świat, którego pozornie nie widać. Chociaż towarzyszy nam na co dzień, to nie krzyczy i nie woła o pomoc. Raczej umiera w ciszy, przyglądając się nam ukradkiem, i szanuje naszą pogoń za nowoczesnymi technologiami.

23, 24, 25

Drewniane domy mieszkalne w Szwecji (Visby i Karlskrona). Najwyższa duma tożsamości kulturowej i architektonicznej Szwedów. Pielęgnowane z pietyzmem są nobilitacją dla ich właścicieli. Ich wartość materialna wykracza na lokalnym rynku powyżej nowoczesnych apartamentów w najlepszych, szwedzkich lokalizacjach.

Zdjęcia o numerach 19, 20, 21, 22 są własnością Skansenu Budownictwa Nadwiślańskiego w Wiączeminie Polskim. Pozostałe pochodzą z zasobów autora

Adrian Brudnicki

Z wykształcenia inżynier budownictwa. Prowadzi własną pracownię projektową. Współprzewodniczący Nowej Lewicy Płock.

Udostępnij artykuł: