„Idzie rak nieborak…”. Jak ugryzie, może być już za późno. Jak to zrobić, by się nie straszyć, ale jednak być czujnym i mądrym po prostu?

Czujność onkologiczna nie powinna dotyczyć tylko osób starszych. Trzykrotny powrót do przychodni, w krótkim czasie i z tym samymi objawami, wymaga, zgodnie z zaleceniami specjalistów, uważnej analizy dotychczasowego przebiegu choroby i poszerzenia diagnostyki.

Od kilku lat odnotowywany jest znaczący statystycznie wzrost zachorowalności na nowotwory wśród młodych ludzi. Doniesienia pochodzą zarówno z krajów europejskich, jak i ze Stanów Zjednoczonych. Najczęściej są to guzy przewodu pokarmowego, ale także rak piersi u kobiet czy gruczołu krokowego u mężczyzn. Im niższy wiek, tym przebieg choroby jest bardziej agresywny.

---

Postawienia prawidłowej diagnozy nie ułatwia bagatelizowanie objawów wstępnych, co dość często powoduje szybkie przejście do stadium zaawansowanego, nierzadko z przerzutami. Któż bowiem w wielu lat 20, 30 czy 40 podejrzewa u siebie, na podstawie niejasnych i przemijających symptomów, początek procesu onkologicznego. Dlatego tak ważne są samoobserwacja i badania profilaktyczne.

Jak to zrobić, gdy edukacja zdrowotna ma w Polsce polityczną skazę, a tymczasem niepokojące zjawiska epidemiologiczne widać gołym okiem? Jak przekonać młodych ludzi do zmiany złych nawyków żywieniowych, zwrócenia uwagi na niezwiązane z dietą i wzmożoną aktywnością fizyczną chudnięcie? Jak namówić do podjęcia wysiłku sprawdzenia raz na jakiś czas przyczyn zmęczenia, zmian skórnych, biegunek, przemijających bólów brzucha czy przewlekającego się kaszlu? Jak wytłumaczyć, że palenie papierosów czy wapowanie prędzej czy później skończy się poradą onkologiczną?

---

Zanim zaczniemy opłakiwać kolejne przypadki rakowe u zbyt, w opinii społecznej, młodej dziewczyny, i tracącego z dnia na dzień wigor młodego chłopaka, popatrzmy wokół. Co czwarty nastolatek pali tradycyjne papierosy!!! Pozostała większość sięga po e-papierosy (kolorowe, smakowe, wielokrotnie nieprzebadane). Urządzenia do wapowania potrafią pomieścić nikotynę z 300 papierosów. Są oczywiście i takie, które jej nie zawierają, ale w zamian wypełnione są nikotynowymi analogami, uzależniającymi trzy razy mocniej!

Nietrudno też zauważyć plagę otyłości dzieci i młodzieży. Rosną pokolenia coraz mniejszej aktywności fizycznej, co wprost wiąże się ze stylem życia. Sport na ekranie wygrywa z jakimkolwiek ruchem, poza wędrówką do lodówki i z powrotem na kanapę.

---

Kiedy czytam najnowsze doniesienia naukowe i na ich podstawie piszę kolejne felietony o profilaktyce, mam nieodparte wrażenie coraz szybszego kręcenia się w miejscu. Zmianą napędową jest dodawanie ryzykownych zachowań i wpływu kolejnych czynników na rozwój chorób nowotworowych. Należy do nich wykrywany w organizmie człowieka mikro- i nanoplastik, oblepiający na przykład mózg. „Nature Medicine” w jednym z artykułów policzył, że możemy go zebrać w głowie tyle, ile waży plastikowa łyżeczka. W tym kontekście o szkodliwości przetworzonej żywności mówią już wszyscy.

Jak to zrobić, by się nie straszyć, ale jednak być czujnym, odpowiedzialnym i mądrym po prostu? Jak uczyć zachowań profilaktycznych, gdy jedynym elementem mówienia o zdrowiu jest przedszkolna rymowanka. „Idzie rak nieborak…”. Jak ugryzie, może być już jednak za późno.

Jarosław Wanecki

Lekarz, były prezes Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku

Fot. Pixabay

Udostępnij artykuł: