Mały żydowski chłopiec w Płocku. Gdzie mieszkał i się uczył? Jak spędzał wolny czas? Co szczególnie zapamiętał? Oto nowy przewodnik…

..,. po przedwojennym Płocku. Zapraszam na spacer. Mam nadzieję, że będzie to dla czytelników fascynująca wyprawa w przeszłość naszego miasta.

Tak do lektury swej najnowszej książki o historii pewnej płockiej rodziny, a zwłaszcza jej jednego wyjątkowego przedstawiciela, zachęca Gabriela Nowak-Dąbrowska, współzałożycielka Fundacji Nobiscum.

Oddajmy głos autorce:

„Idea stworzenia przewodnika po miejscach związanych z życiem Adama Neumana-Nowickiego (1925–2021) narodziła się na kanwie kilku projektów zrealizowanych przez Fundację Nobiscum, w tym publikacji 'Out of Oblivion. Jewish Families of pre-war Płock’ dedykowanej potomkom płockich Żydów oraz 'Adam i jego Płock’ opartej o wspomnienia Adama i zilustrowanej przez niezrównanego Jakuba Gutermana. W tym roku mija setna rocznica urodzin Adama – autora niezwykłej książki zatytułowanej 'Walka o życie. Wspomnienia płocczanina’, która w Polsce ukazała się w 2008 roku i a która stanowiła inspirację dla niniejszej publikacji. Czy może być lepsza okazja dla jej wydania?”.

Cmentarz żydowski w Płocku „jest”, a nie „był” – na rozległym placu zieleni za murem też. Już niedługo nie będziemy się wstydzić…

Gabriela Nowak-Dąbrowska przywołuje w przewodniku ponad 30 miejsc związanych z życiem Neumana-Nowickiego i jego bliskich, wspominanych w „Walce o życie”. To m.in. budynki – wciąż istniejące, jak i takie których już nie ma. Wśród tych drugich np. Wielka Synagoga przy Synagogalnej czy Żydowskie Koedukacyjne Gimnazjum Humanistyczne przy Kolegialnej. „Niniejsza publikacja jest moim osobistym wyrazem hołdu i pamięci dla człowieka, którego życie, jak napisano w przedmowie do wydania angielskiego książki 'Walka o życie’ (Nowy Jork, 1998) jest zarówno lekcją, jak i natchnieniem dla innych” – pisze Nowak-Dąbrowska.

Od 2018 r. to już siódmy przewodnik wydany przez fundację i 21. jej publikacja. Prawie w całości opiera się na okresie międzywojennym. – Zaczynamy od ul. Więziennej, zmierzamy do dzisiejszych Tumskiej, Nowego Rynku, odbijamy na cmentarz przy Mickiewicza, wracamy do młyna i dalej na Kwiatka, Kolegialną, Kościuszki… – wylicza autorka. Dodaje, że jest w stałym kontakcie z potomkami pana Adama, przewodnik dedykuje jego prawnukom.

Książki były dostępne podczas piątkowej premiery w Domu Darmstadt – jej uczestnicy są już ich szczęśliwymi posiadaczami. Część nakładu będzie jeszcze do zdobycia – śledźcie informacje na social mediach Fundacji Nobiscum.

Na naszych łamach przez trzy dni będziemy publikować wybrane fragmenty przewodnika.

Adam Neuman-Nowicki

Urodził się 23 września 1925 roku w Płocku, jako syn Mosze Szlomo Neumana oraz Frymety z Goldkindów. Jego rodzina należała do aktywnych, zasymilowanych członków żydowskiego społeczeństwa płockiego. Mosze Szlomo Neuman był buchalterem w fabryce maszyn rolniczych Marguliesa, następnie prowadził kolekturę loterii państwowej przy Sienkiewicza 34, potem przy ulicy Kolegialnej 3 w domu Rajcha. Adam urodził się w kamienicy przy Sienkiewicza 33 (obecnie numer 51) w domu Pszenicy. Tam też spędził pierwsze lata swojego dzieciństwa. Uczył się m.in. w prywatnej szkole Waśniewskiej i Szczycińskiej przy Kolegialnej 20. Mając 10 lat wstąpił do organizacji syjonistycznej Akiba. Był także aktywnym członkiem klubu sportowego Makabi – zapalonym pływakiem, kajakarzem, gimnastykiem, łyżwiarzem, kolarzem i lekkoatletą (na podstawie witryny jewishplock.eu; tam też więcej informacji o Neumanie-Nowickim)

Wydanie przewodnika zostało dofinansowane przez Miasto Płock.

Gabriela Nowak-Dąbrowska

Współzałożycielka i wiceprezeska Fundacji Nobiscum. Razem z mężem Piotrem nominowana w plebiscycie Płocczanin Roku 2020. Od siedmiu lat w Płocku, Płońsku, na północnym Mazowszu obydwoje próbują ocalić od zapomnienia historie, miejsca, pamięć o ludziach. Kilka tygodni temu razem z fundacją zostali finalistami konkursu Nagroda Polin 2025 – jako „osoby, które troszczą się o wspólną polsko-żydowską historię i nie boją się opowiadać o niej w swoich miastach, miasteczkach i wsiach. Dzięki ich działaniom odkrywamy niezwykłe inicjatywy i miejsca, które zmieniają krajobraz pamięci w Polsce” (Maria Ostrowska, kierowniczka konkursu Nagroda Polin 2025).

Płocczanie finalistami konkursu Nagroda Polin 2025. Są wśród tych, którzy robią, co robią, bo „nie mogą się pogodzić z tym, że nikt nie pamięta”
Bar Europejski w Płocku? Owszem, na Kwiatka!
Kategoria: News, Stary Płock

Udostępnij artykuł:

Arkadiusz Adamkowski

Arkadiusz Adamkowski

Zobacz także

Polityka prywatności © 2026 Gazeta Płocka. Projekt i wykonanie: Hedea.pl